18 (32) – Szczun Na Śląsku – „Gwiazdor, a nie Święty Mikołaj!”

Gwiazdor, a nie Święty Mikołaj!

Popkultura zabija tradycję. Bez dwóch zdań. Prezenty w Wiglię nie przynosi Święty Mikołaj. Tym bardziej nie ten z reklamy Coca-Coli. U nas prezenty przynosił Gwiazdor. I mam nadzieję, że będzie je przynosił nadal.

Za poznańską wikią:
„Gwiazdor – występująca w tradycji wielkopolskiej (oraz na Kujawach, Kaszubach i Kociewiu) postać karząca i nagradzająca dzieci upominkami po spożyciu wieczerzy wigilijnej i wspólnym kolędowaniu.

Strój
Gwiazdor ubrany jest w kożuch przepasany rzemieniem, futrzaną czapkę, twarz zakryta maską (dawniej zamiast niej używano sadzy). Jego nieodzownymi atrybutami są dzwonek, kij lub rózga oraz worek z prezentami.

Postaci Gwiazdora nie należy mylić ze Św. Mikołajem, którego tradycja również występuje w Wielkopolsce, jest jednak związana z dniem 6 grudnia.

Etymologia
Etymologicznie nazwa Gwiazdor związana jest luźno z grupami kolędników (tzw. gwiazdorów) chodzących po wielkopolskich wsiach już na początku XIX wieku.”

gwizador_kolednicy

gwizador i kolednicy

żródło zdjęcia: http://poznan.wikia.com/wiki/Gwiazdor?file=Gwiazdor_kol%25C4%2599dnicy.jpg

Najwcześniejsze moje wspomnienie związane ze Świętami Bożego Narodzenia to te, kiedy chowałem się pod stołem. Miałem wtedy cztery lata. A stół mieliśmy w domu wielki. Bałem się rózgi, gdyż nie byłem za bardzo grzecznym dzieckiem. Później się też dowiedziałem od rodziców, że ów Gwiazdor był trochę pijany. Ale nie wiem, czy ten fakt był przyczyną mojej ucieczki pod  stół.

Więc zapamiętajcie, że w Wielkopolsce, na Kujawach, Kaszubach i Kociewiu osobą obdarzającą prezentami nie jest Mikołaj, lecz Gwiazdor. Dziad w baranicy i futrzanej czapie, który nie tylko obdarowuje, ale i karze niegrzeczne maluchy rózgą. Zaś w Polsce, w różnych regionach kraju, różne osoby przekazują prezenty.

Witold Przewoźny z poznańskiego Muzeum Etnograficznego wyjaśnia. „- W Wielkopolsce jest to właśnie Gwiazdor, na Śląsku – Józef, w Małopolsce – Gwiazdka, zaś na Łużycach – Dzieciątko – Byli to przebrani wieśniacy, odgrywający role „postaci z zaświatów”, które chodziły w czasie Bożego Narodzenia po domach, obdarowując i karząc dzieci, które ich wyczekiwały, jednocześnie się ich obawiając – wyjaśnia. Wielkopolscy Gwiazdorzy zawsze odwiedzali domy w towarzystwie innych postaci – np. z aniołem i diabłem.”

A mnie zdarzyło się, że kiedyś wraz z kolegami, pewnego dnia a raczej wieczoru, byliśmy kolędnikami i z tego co pamiętam odgrywałem postać diabła. 🙂

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s